Ο Παύλος Μελάς στα Φάρσαλα το 1897

Ο Παύλος Μελάς στα Φάρσαλα το 1897

Του Νικ. Γ. Παλάντζα

Ο Παύλος Μελάς αποτελεί για το Μακεδονικό Αγώνα 1904-1908 αλλά και για ολόκληρο τον Ελληνισμό ένα σύμβολο, μία ιδέα, ένα όραμα.

Η μορφή του είχε αποτυπωθεί σε χαρτόσημα, σε καρτποστάλ, σε σφραγίδες, σε σχολικά τετράδια και διήγηρε το εθνικό φρόνημα των Ελλήνων. Ιδιαίτερα των Μακεδόνων, αφού ο ηρωικός θάνατός του τον βρήκε στη Σιάτιστα το 1904, χωριό το οποίο σήμερα ονομάζεται προς ανάμνησή του, Μελά.

Αφορμή για να καταχωρήσουμε στην Φαρσαλινή εφημερίδα “ΝΕΑ ΦΑΡΣΑΛΑ” λίγα λόγια για τον γενναίο αξιωματικό και ελληνότατο πατριώτη Παύλο Μελά υπήρξε η απόφαση της Ελληνικής πολιτείας να αποκαταστήσει την ερειπωμένη ιστορική οικία του στην Κηφισιά των Αθηνών και να μας υπενθυμίσει το πέρασμά του από τα Φάρσαλα τον Απρίλιο του 1898 ως αξιωματικός κατά τον ατυχέστατο ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897.

Κατά την αποκατάσταση της οικίας του Παύλου Μελά εκφωνήθηκαν επίσημοι λόγοι από την Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας και τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας.

Αποτελούν δικαίωση, αποκατάσταση της μνήμης του ήρωα Μακεδονομάχου σε μία καμπή της πορείας μας και την επαίσχυντη Συμφωνία των Πρεσπών.

Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Αικ. Σακελλαροπούλου στον χαιρετισμό της ονόμασε τον Π. Μελά "ευγενή ιδεολόγο, οραματιστή μιας ελεύθερης ελληνικής Μακεδονίας... και ηρωική του θυσία τον κατέστησε σύμβολο του καλού...".

Ο δε Υπουργός κ. Νικ. Παναγιωτόπουλος υπογράμμισε ότι:
"Εκατό και πλέον χρόνια μετά τον ηρωικό θάνατό του στην ποτισμένη με αίμα μακεδονική γη, η μνήμη του παραμένει άσβεστη. Σύμβολο άδολου πατριωτισμού".

"Η οικία του θα αποτελεί εφαλτήριο για μελλοντικές πολιτιστικές δραστηριότητες που θα τιμούν τον Μακεδονικό Αγώνα και την αφύπνιση του έτους".

Η μνήμη του Π. Μελά στην ιστορία θα παραμένει άσβεστη αλλά και η δράση του στην πόλη και την περιοχή των Φαρσάλων ανεξίτηλη. Υπήρξε στρατηγικά καταρτισμένος περισσότερο από πολλούς εκ των Ανωτέρων του.

Ο Παύλος σπούδασε στην τότε Σχολή των Ευελπίδων. Οι περισσότεροι προϊστάμενοί του προέρχονταν από απλοί στρατιώτες.

Έτσι, όταν ο στρατηγός κατέστρωσε σχέδιο άμυνας του Ελληνικού στρατού στην πεδιάδα των Φαρσάλων, ο Παύλος Μελάς, ο Ιωάννης Μεταξάς και ο Π. Παπαβασιλείου, ανθυπολοχαγοί προερχόμενοι από την Σχολή των Ευελπίδων, απέρριπταν το σχέδιο, διότι ήταν αδύνατον να σταθεί άμυνα σε πρόχειρα οχυρά της πεδιάδας, να αντιμετωπίσει το τούρκικο πυροβολικό, το οποίο είχε ακτίνα δράσης 7 χιλιόμετρα, ενώ τουφέκια των Ελλήνων 500-600 μέτρα ευθεία βολή.

Άλλη στρατηγική πρωτοβουλία του ήταν όταν ζήτησε να του επιτραπεί με τη Διμοιρία του να σπεύσει στο Βελεστίνο να στηρίξει τις Δυνάμεις του Σμολένσκη, ο οποίος συγκρατούσε την κάθοδο των Τούρκων. Η πρότασή του έγινε δεκτή. Παρά το νεαρό της ηλικίας του έβλεπε με απαισιοδοξίαν και σκεπτικισμόν τη στάση της ηγεσίας του.

Έγραφε στην γυναίκα του: "Οι διοικούντες δεν έχουν πεποίθηση, δεν έχουν αίμα και ζωή μέσα τους. Ο Θεός να φωτίσει τους διοικούντες μας. Εμείς οι κατώτεροι είμαστε αποφασισμένοι να αποκαταστήσουμε την ατιμία μας. Η θλίψης και ο πόνος που δοκιμάζω ενισχύουν τη λατρεία μου προς την πατρίδα" (Ζωή Γιαννάκου, Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, 1992).

Μετά την υποχώρηση των Ελλήνων οι καταστροφές ήταν οδυνηρές. Τα Φάρσαλα, η Λάρισα και η ύπαιθορς καταστράφηκαν.

Μετά την υπογραφείσα ανακωχή στις 7 Μαΐου σχηματίστηκε μία πολυεθνική επιτροπή από Άγγλους, Αυστριακούς, Γάλλους, Γερμανούς, Ιταλούς και Ρώσους για να εκτιμήσουν την καταστροφή.

Στην επιτροπή αυτή η Ελλάδα έστειλε τον νεαρό Ανθυπολοχαγό Παύλο Μελά. Το γεγονός έχει μεγάλη σημασία. Υπήρξαν ανώτεροι αξιωματικοί και διπλωμάτες να εκπροσωπήσουν την χώρα μέσα σ΄αυτό το συρφετό των δήθεν προστατών και συμμάχων μας, για ένα τόσο καταστροφικό πρόβλημα.

Γράφει ο ίδιος:

"Διευθύνθημεν προς την πόλιν των Φαρσάλων όπου επέρασα 10 φρικτές ημέρες. Η πόλη έρημη, τα μισά σπίτια είναι εντελώς κατεδαφισμένα και καμένα. Πεταμένα στους δρόμους πολύτιμα αντικείμενα, χριστιανικά εμβλήματα, είδη διατροφής και άλλα σκορπισμένα. Τα υπόλοιπα σπίτια είναι ακατοίκητα, εκτός από εκείνα που είχαν χρησιμοποιηθεί ως κατοικίες των Τούρκων αξιωματικών... Τα χωριά Κιτίκι, Βούζι και Κοτσερί Δομοκού τα είχαν πυρπολήσει οι Τουρκοαλβανοί...".

Αυτά που έβλεπε και κατέγραφε με πόνο ψυχής άφηναν ψυχρούς και αδιάφορους τους ξένους ανταποκριτές και ουδεμία σημασία έδιναν στις παρατηρήσεις του Έλληνα αντιπροσώπου περί καταγραφής και αποζημιώσεως των παθόντων.

Η είδηση στην Αθήνα σχολιάστηκε από την εφημερίδα "ΕΣΤΙΑ" της σ.σ. 1897.

"Κατά το Διεθνές Δίκαιο ο πόλεμος γίνεται εναντίον του κράτους όχι εναντίον των πολιτών... απαγορεύεται η λαφυραγωγία, τα νοσοκομεία, τα θρησκευτικά ιδρύματα, τα σχολεία κ.α. πρέπει να λειτουργούν απρόσκοπτα...".

Για την αποκατάσταση της ανακωχής και ειρήνης συνήλθαν σε προάστιο της Κωνσταντινούπολης οι μεγάλες δυνάμεις στις 22-11-1897.

Εκεί δεν επετράπει η είσοδος της Ελλάδος. Μας αντιπροσώπευαν, δήθεν, οι σύμμαχοι.

Αποφάσισαν: Ουδεμία αποζημίωση στην Ελλάδα. Αντίθετα να αποζημιώσει η Ελλάδα την Τουρκία με 4.000.000 τουρκικές λίρες για τη ζημιά που την έκανε. Και ώσπουν να πληρωθεί αυτό έκαναν στην Ελλάδα (Δ.Ο.Ε.) Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο.

Αναφορικά με τον Παύλο Μελά για τη δράση, την προσωπικότητά του είχε επισημανθεί από εχθρούς και φίλους.Γι΄αυτό όταν πέρασε 7 χρόνια αργότερα το 1904 στη Μακεδονία, τον επεσήμαναν και τον σκότωσαν στη Σιάτιστα, σήμερα Μελά, μέσα σε δύο μήνες.

Οι Φαρσαλινοί εκτιμώντας την προσωπικότητα και την προσφορά του Παύλου Μελά, του αφιέρωσαν έναν δρόμο κοντά σε Γυμνάσιο.



 XX
back to top

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ