Το περιβάλλον και το οικοσύστημα κατά τον Μέγα Βασίλειο (ΜΕΡΟΣ Β')

Το περιβάλλον και το οικοσύστημα κατά τον Μέγα Βασίλειο (ΜΕΡΟΣ Β')

Του Νικ. Γ. Παλάντζα

Στην συνέχεια του σημειώματός μας θα αγγίξουμε μία άλλη πτυχή της Θεοσοφίας του Βασιλείου. Την οικολογική, περιβαλλοντική και κλιματική αλλαγή των πατέρων της εκκλησίας μας, τις οποίες με σοφία και πληρότητα ερμήνευσε ο Άγιος Βασίλειος.

Στη φύση υπάρχει άπειρη ομορφιά. Αλλά υπάρχει και απερίγραπτη ασχημιά. Τί ομορφιά μπορεί κανείς να βρει σε κάποια απεχθή έντομα;

Σίγουρα στη φύση υπάρχουν πολλά όμορφα λουλούδια. Αλλά γιατί να υπάρχει δίπλα στο τριαντάφυλλο και το αγκάθι;

Τί εξυπηρετούν αλήθεια τα δηλητηριώδη φυτά, όπως το κώνιο, το όπιο, ο ελέβορας, η υπνοφόρος παπαρούνα και πολλά άλλα;

Κανείς βεβαίως δεν αρνείται την χρησιμότητα και την ομορφιά των δασών, των ποταμών, των λιμνών και των εύφορων πεδιάδων. Αλλά γιατί να υπάρχουν τα αφιλόξενα βουνά και οι έρημοι;

Ακόμη στο ζωικό βασίλειο, σε τί χρησιμεύουν τα δηλητηριώδη φίδια ή τα σκουλήκια;

Είναι απολύτως φυσικό να γεννηθούν στη σκέψη πολλών ανθρώπων απορίες όπως οι εξής:

Σε ένα κόσμο που τον δημιούργησε ο Θεός, ποιός ο λόγος ύπαρξης άγριων θηρίων, όπως οι αρκούδες, οι λύκοι και τόσα άλλα;

Στις μέρες μας μάλιστα, πολύ λόγος γίνεται από τους οικολόγους για είδη ζώων που απειλούνται με εξαφάνιση, όπως π.χ. οι φάλαινες, κλαίουν και οδύρονται γι΄αυτά.

Αλλά εμένα γιατί πρέπει να με ενδιαφέρει αν απειλούνται ή όχι οι φάλαινες που ζουν μακρυά από μένα στους ωκεανούς;

Με ενδιαφέρει περισσότερο αυτό που όλοι γνωρίζουμε και ζούμε στο άμεσο περιβάλλον μας ότι απειλούνται σε εξαφάνιση πολλά πτηνά που ζούσαν δίπλα μας.

Όπως ο πελαργός, το χελιδόνι, ο κούκος, η πέρδικα, η νυχτερίδα, η κουκουβάγια ακόμη και ο αρουραίος (τυφλοπόντικας) φίλος των γεωργών αλλά και ζημιάρης.

Για όλα αυτά διακίως προβάλλονται ενστάσεις κατά της φύσεως.

Οι πατέρες της εκκλησίας δεν παραβλέπουν το ζήτημα αλλά στηρίζονται στην πίστη ότι ο Σοφός Δημιουργός "πάντα εν σοφία εποίησεν".

Ο Μέγας Βασίλειος έγραφε: "Τίποτα στον κόσμο δεν έγινε στην τύχη. Ο Σοφός Δημιουργός δεν έκανε τίποτα που να μην έχει κάποιο λόγο, αν και η ανθρώπινη φύση δεν μπορεί να γνωρίζει με ακρίβεια τον λόγο των πάντων" (Ομιλία Ζ' εις την Γένεσιν).

Μέμφονται τη φύση για την ύπαρξη άκαρπων δέντρων και για την ύπαρξη δηλητηριωδών φυτών. Θα ζημίωνε άραγε η φύση εάν για παράδειγμα έλειπε από αυτήν το τόσο επιβλαβές όπιο;

Ο Βασίλειος σε ένα κείμενο από τα πλέον οικολογικά της πατερικής Γραμματείας όλων των εποχών και όλων των πολιτισμών απαντά ως εξής:

Ο Δημιουργός επράσταξε: "Βλαστησάτω η γη βοτάνην χόρτου. Γένεση α, 11", δηλαδή "ας φυτρώσει στη γη χορτάρι". Και αμέσως ξεπετάχθηκαν από τη γη μαζί με χρήσιμα για την διατροφή μας φυτά και τα δηλητηριώδη.

Μαζί με το σιτάρι ξεπετάχθηκε από τη γη και το κώνιο. Μαζί με άλλα εδώδιμα φυτά ο ελλέβορας και το ακόνιτον και ο μανδραγόρας και το όπιο.

Τί λοιπόν; Θα παύσουμε να ευγνωμονούμε τον Θεόν για τα χρήσιμα και θα τον εγκαλούμε για το όσα είναι φθαρτικά της ζωή μας;

Πρέπει να σκεφτούμε ότι δεν έχουν δημιουργηθεί τα πάντα για το δικό μας στομάχι (Μ. Βασ. ομιλία Ε εις την Εξαήμερον).

Οι οικολογικές συλλήψεις του Βασιλείου φθάνουν σε ύψος δυσθεώρητο. Τα λόγια αυτά είναι διατυπωμένα σε μια εποχή στην οποία σχεδόν δεν υπήρχε ούτε υποψία οικολογικού και περιβαλλοντικού προβλήματος σαν και αυτό του αιώνα μας.

Τί το διαφορετικό θα εύρισκε να πει ένας συνειδητοποιημένος οικολόγος της εποχής, από αυτό που λέει εδώ αυτός ο πραγματικά Μέγας και εμπνευσμένος θεολόγος και φιλόσοφος του Δ' μ.Χ. αιώνα;

Αλλά ο Βασίλειος συνεχίζει: "Όσα μεν πράγματα μπορούν να χρησιμεύσουν για τη διατροφή μας, είναι πολύ εύκολο να το αντιληφθούμε. Πέρα όμως από αυτό, κάθε τι από τα όσα έχουν γίνει έχει το δικό του λόγο ύπαρξης στην κτίση".

Αυτή η θεμελιώδη αρχή εάν όλοι είχαν εγκαίρως συνειδητοποιήσει, δεν θα μιλούσαμε σήμερα για οικολογικό πρόβλημα, δεν θα μιλούσαμε για περιβαλλοντική κρίση και για κλιματική αλλαγή.

Στη συνέχεια αναφέρει: "Μήπως λοιπόν νομίζεις άνθρωπε, ότι, επειδή το αίμα του ταύρου είναι δηλητήριο για σένα, θα έπρεπε να μην είχε δημιουργηθεί το ζώο αυτό, του οποίου άλλωστε η σωματική του δύναμη είναι τόσο χρήσιμη για τη ζωή σου ή να είχε δημιουργηθεί μεν αλλά... να μην είχε αίμα;

Μήπως επειδή το κεντρί της μέλισσας προκαλεί αλλεργία, θα έπρεπε να μην υπάρχουν τα μελίσσια;

Τα πρόβατα και τα κατσίκια, παρατηρεί ο Μ.Β. γνωρίζουν να αποφεύγουν ότι αντιπροσωπεύει κίνδυνο για τη ζωή τους κρίνοντας το βλαβερό, με μόνη τη δύναμη της αισθήσεως.

Τί λοιπόν είναι δύσκολο για σένα, να αποφεύγεις τα δηλητηριώδη φυτά, εσύ που έχεις τη λογική, την ιατρική τέχνη σύμβουλο και διδάσκαλο και την πείρα όσων έχουν ζήσει πριν από σένα;

Τίποτε δεν έχει γίνει περιττά, τίποτε δεν είνια άχρηστο.

Ή παρέχει τροφή σε κάποιο από τα άλογα ζώα, ή έχει αποδεχθεί από την ιατρική επιστήμη ότι χρησιμεύει και προς δικό μας όφελος.

Και αναφέρει: Το κώνειο μπορεί μεν να είναι δηλητήριο για τον άνθρωπο, αλλά είναι τροφή για τα ψαρόνια. Ο ελέβορας μπορεί επίσης να είναι δηλητήριο για τον άνθρωπο, αλλά είναι τροφή για τα ορτύκια.

Ο μανδραγόρας, μας λέει, χρησιμοποιείται από την ιατρική επιστήμη ως υπνωτικό. Το όπιο ως καταπραϋντικό των σφοδρών σωματικών πόνων. Το κώνειο χρησιμοποιείται από μερικούς για να θέσει μέτρο στις λυσσώδεις ορέξεις.

Με τον ελλέβορα επιτυγχάνεται η θεραπεία πολλών χρόνιων νοσημάτων (Μ.Β Ο.Π. 4.32-37).

Η παπαρούνα η υπνοφόρος (μήκων-αφιόνι) από την οποία παράγεται το όπιο. Είναι υπνωτικό σε ανεξέλεγκτη χρήση, χρήσιμο όμως με ιατρική επεξεργασία, ιατρικών γαλακτομάτων, σαπουνιών, βερνικιών, ελαιοχρωμάτων κ.α.

Βλέπουμε εδώ για μία ακόμη φορά πως ο Βασίλειος ο Μέγας αυτός θεολόγος, φιλόσοφος και πανεπιστήμων, γνώριζε και την ιατρική επιστήμη, αφού είχε σπουδάσει όλες τις επιστήμες της εποχής του στην Αθήνα.

Καταφεύγει στην επιστήμη και τη χρησιμοποιεί ως αρωγό της πίστεως, συνάγοντας το εξής τελικό συμπέρασμα:

"Ώστε, λοιπόν, αυτό που νομίζεις, άνθρωπε, ότι έχεις μομφή κατά του Δημιουργού, αυτό ακριβώς, απεδείχθη ότι είναι ένας πρόσθετος λόγος να Τον ευχαριστείς περισσότερο".



 xx
back to top

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ