Το Τριώδιον

Το Τριώδιον

Του Νικ. Γ. Παλάντζα

Δεκά πέντε χρόνια από την εις Κύριον εκδημία της αείμνηστης Φωτούλας Απ. Αρσενοπούλου η ψυχή της έρχεται να μας μνήσει στην διαχρονική σημασία της εκκλησιαστικής περιόδου του Τριωδίου, η οποία άρχισε από την περασμένη Κυριακή 21 Φεβρουαρίου "Τελώνου και Φαρισαίου".

Η αείμνηστη Φωτούλα υπήρξε από τα πρώτα θεμελιακά μέλη του Συλλόγου Εξωτερικής Ιεραποστολής Φαρσάλων, του οποίου η πλούσια κοινωνική και φιλανθρωπική δράση συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.

Υπήρξε πολυγραφότατη, από τα κείμενα της οποίας αντανακλάται η Θεοσέβεια και η λειτουργική της κατάρτιση.

Υπήρξε πρόσωπο αγαπητό-σεβαστό για την προσωπική-κοινωνική και οικογενειακή της υπόσταση.

Από τα άρθρα της στην εφημερίδα μας "Νέα Φάρσαλα" που κρατώ στο αρχείο μου, αναδημοσιεύω αυτούσιο το παρών αντί ευλαβικού μνημοσύνου.

ΕΚ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΦΑΡΣΑΛΩΝ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΦΑΡΣΑΛΩΝ
Το Τριώδιον
Της Φωτούλας Απ. Αρσενοπούλου

Σκοπός της περιόδου του Τριωδίου είναι να ετοιμάσει τους πιστούς για να εορτάσουν άξια την μεγάλη εορτή της "Λαμπροφόρου Αναστάσεως του Κυρίου".

Λέγεται Τριώδιον γιατί στις Ακολουθίες του Όρθρου των καθημερινών οι κανόνες έχουν μόνο τρεις ωδές και όχι οκτώ, όπως έπρεπε να έχουν κανονικά.

Η υπνολογία της περιόδου του Τριωδίου είναι μοναδική, οι μεγάλοι υμνογράφοι και μελωδοί συνέταξαν εμπνευσμένους και βαθυστόχαστους ύμνους με νοήματα ακόμη και με λέξεις από την Αγία Γραφή. Τρία τέτοια θαυμάσια τροπάρια ανοίγουν την περίοδο του Τριωδίου.

Στο πρώτο παρουσιάζεται ο πιστός που ξαγρυπνά στο Ναό του Θεού. Αισθάνεται ότι φέρει μαζί του τον λερωμένον ναό του σώματός του και γι΄αυτό παρακαλεί το Θεό να του ανοίξει τις πύλες της μετάνοιας.

"Της μετανοίας άνοιξον μοι πύλας, ζωοδότα. Ορθρίζει γάρ το πνεύμα μου προν ναόν τον Αγιόν σου, ναόν φέρον του σώματος όλων εσπιλωμένων, αλλ ως οικτίρμων κάθαρον ευσπλάχνω σου ελέει".

Στο δεύτερο τροπάριο παρακαλούμε την Παναγία, μητέρα του Κυρίου, να μας οδηγήσει στον ίδιο δρόμο της σωτηρίας, γιατί η ψυχή μας είναι γεμάτη "ρύπο" από τις αιχρές αμαρτίες, στις οποίες με ραθυμία ξοδεύουμε τη ζωή μας.

Της σωτηρίας ευθυνόμοι τρίβους. Θεοτόκε, αισχραίς γαρ κατερρύπωσα την ψυχήν αμαρτίας, ως ραθύμως τον βίον μου όλων εκδαπανήσας, ταις σαις πρεσβείαις ρύσαι με πάσης ακαθαρσίας".

Στο τρίτο τέλος του τροπαρίου, ο ταλαίπωρος αμαρτωλός άνθρωπος βλέπει το πλήθος τνω αμαρτημάτων του, αναλογίζεται την ημέρα της κρίσεως και η καρδιά του γεμίζει φόβο και τρόμο. Δεν απελπίζεται όμως.

Καταφεύγει στην αγάπη του Θεού και γεμάτος θάρρος και ελπίδα ζητά το έλεός του.

"Τα πλήθη των πεπραγμένων μοι δεινών εννοών ο τάλας, τρέμω την φοβεράν ημέραν της κρίσεως. Αλλά θαρρών εις το έλεος της ευσπλαχνίας στου ως Δαβίδ βοώσοι. Ελέησόν με ο Θεός κατά το μέγα σου έλεος".

Τι είναι το Τριώδιο
Το Τριώδιο χωρίζεται σε τρείς περιόδους:
-Την περίοδο της προπαρασκευής
-Την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαροκοστής
-Την περίοδο της Μεγάλης Εβδομάδας

Η περίοδος της προπαρασκευής περιλαμβάνει 4 Κυριακές (3 εβδομάδες) που μας εισάγουν σαν προπύλαια στην Μ. Τεσσαρακοστή. Είναι μία θαυμάσια εισαγωγή, είναι η προετοιμασία της ψυχής για τις μεγάλες αγωνίες, αλλά και για τις μεγάλες ελπίδες που έχει να μας παρουσιάσει το πάθος του Κυρίου Ημών Ιησού Χριστού.

Οι Κυριακές αυτές είναι κατά σειρά οι εξής:
α. Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου: (Λουκάς 18, 10-14).
Θέμα της εορτής είναι η ταπεινή προσευχή. Με την Κυριακή αυτή θέλει να μας δείξει η Εκκλησία ότι η κενόδοξη προσευχή αποδοκιμάζεται από τον Θεό, όπως συνέβη με τον Φαρισαίο της παραβολής.

Αντίθετα η ταπεινή προσευχή του τελώνου, που γίνεται με συντριβή, είναι αποδεκτή από τον Θεό.

Γι΄αυτό με έξαρση καλεί τους πιστούς ως εξής:
"Μη προσευχόμεθα φαρισαικως, αδελφοί, ο γαρ υμών εαυτόν ταπεινωθήσεται, ταπεινωθώμεν εναντίον του Θεού τελωνικώς, διά νηστείας κράζοντας. Ιλάσθητι ημίν, ο Θεός τοις αμαρτωλοίς".

β. Κυριακή του Ασώτου (Λουκ. 15 11-32).
Η Κυριακή αυτή είναι μια συγκλονιστική προτροπή για μετάνοια. Μέσα στην αριστουργηματική παραβολή του Ασώτου, που διαβάζεται στην Θεία Λειτουργία τονίζονται:
1. Οι τρομακτικές συνέπειες της τραγικής πορείας του ανθρώπου μακριά από το Θεό.
2. Το μεγαλείο της ψυχικής ελευθερίας που κατακτά ο άνθρωπος με την αληθινή μετάνοια και
3. Η μεγάλη αγάπη του Θεού. Το παράδειγμα λοιπόν της αληθινής μετανοίας, ενσαρκωμένο στον άσωτο υιό της παραβολής, προβάλλει η Εκκλησία και καλεί όλα τα άσωτα παιδιά της, όλους μας δηλαδή να γυρίσουμε στην αγκαλιά του πατέρα και με ταπείνωση και συντριβή να ζητήσουμε να λάβουμε την άφεσιν των αμαρτιών μας.

"Πάτερ αγαθέ, εμακρύνθην από σου, μη εγκαταλείπης με μηδέ αχρειόν δείξης της Βασιλείας σου. Ο εχθρός ο παμπόνηρος εγύμνωσέ με. Και ήρε μου τον πλούτον της ψυχής τα χαρίσματα ασώτως διεσκόρπισα.

Αναστάς ουν επιστρέψας προς σε εκβοώ.

Ποιησόν με ως ένα των μισθιών σου, ο δι' εμέ εν σταυρώ τας αχράντους σου χείρας απλώσας ίνα του δεινού θηρός αφαρπάσης με, και την πρώτην καταστολήν επενδύσης με, ως μόνος πολυέλεος".

γ. Κυριακή της Κρίσεως ή των Απόκρεω
Θέμα της Κυριακής αυτής είναι η ημέρα της Κρίσεως (Ματθ. 25, 31-46).
Με το ευαγγελικό αυτό ανάγνωσμα κορυφώνεται η προτροπή προς μετάνοια.

Σαν μέσο αφυπνίσεως την Κυριακή αυτή χρησιμοποιείται ο φόβος για τη δίκαια κρίση του Θεού. Η ψυχή καλείται να είναι γρήγορη "Εννοώ Την ημέραν εκείνην και την ώραν όταν μέλλωμεν πάντες, γυμνοί ως κατάκριτοι, των αδεκάστω κριτή παρίστασθαι.

Τότε σάλπιγγα ηχήσει μέγα, και τα θεμέλια της γης σεισθήσονται, και οι νεκροί εκ μνημάτων εξαναστήσονται και ηλικία μία πάντες γενήσονται: και πάντων τα κρυπτά φανερά παρίστανται ενώπιόν σου και κόψονται, και κλαύσονται, και εις πυρ το εξώτερο απελεύσονται οι μηδέποτε μετανοήσαντες και εν χαρά και αγαλλιάσει ο των δικαίων κλήρος, εισελεύσεται εις παστάδα ουράνιον".

δ. Κυριακή της Τυροφάγου (Ματθ. 6, 14-21).
Κύριο θέμα της Κυριακής αυτής είναι η ανάμνηση του χαμένου Παραδείσου σε συνδυασμό με την αρχή της νηστείας.

Αν νοσταλγούμε τον παράδεισο είναι γιατί τον εχάσαμε από την παράβαση μιας εντολής, που στην ουσία ήταν η επιβολή νηστείας εκ μέρους του Θεού.

Στέρηση ενός καρπού. Εάν ο Αδάμ τηρούσε την εντολή-νηστεία, δεν θα έχανε τον παράδεισο και θα έφθανε στην αιωνιότητα. Δεν την ετήρησε όμως και αντί για τη ζωή βρήκε το θάνατο.

Αυτό που έχασε ο Αδάμ με την ακρασία του (δηλαδή με το να φάγει) θα το κερδίσουμε εμείς με την εγκράτεια και την νηστεία.

Γι' αυτό και σε ολόκληρη την υμνολογία της ημέρας το βάρος πέφτει στο θέμα αυτό. Ο Αδάμ με την "Την βρώσι του καρπού" χάνει τον παράδεισο. Οι πιστοί με την νηστεία προσπαθούν να τον ξανακερδίσουν.

"Το στάδιον των αρετών ηνέωκται, οι βουλόμενοι αθλήσαι εισέλθετε, αναζωσάμενοι τον καλόν της νηστείας αγώνα.

Οι γαρ νομίμως αθλούντες, δικαίως στεφανούνται και αναλαβόντες την πανοπλίαν του Σταυρού, τω εχθρώ αντιμαχησώμεθα, ως τείχος άρρηκτον κατέρχοντες την πίστην, και ως θώρακα την προσευχήν και περικεφαλαίαν την νηστείαν, ήτις εκτέμνει από καρδιάς πάσαν κακίαν.

Ο ποιών ταύτα, τον αληθινόν κομίζεται στέφανον παρά του παμβασιλέως Χριστού, εν τη ημέρα της κρίσεως".



 xx
back to top

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ