1821-2022: Χρόνια Διακόσια

1821-2022: Χρόνια Διακόσια

Του Νικ. Γ. Παλάντζα

Ο εορτασμός των 200 χρόνων από την επανάσταση του 1821 ήρθε σαν θεόσταλτος, αφού τα εκατόχρονα (1921) συνέπηταν με άλλες προτεραιότητες, με τη Μικρασιατική Εκστρατεία και την εξ' αυτής καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού και την εθνική μας συντριβή και ταπείνωση.

Τότε (1921) θλίψη, καταστροφή, μεταμέλεια, οικτρά ταπείνωση.

Σήμερα, ελευθερία, χαρά, ειρήνη, πολιτισμός και άνεση για ιστορικές αναδρομές, εκτιμήσεις, αναστροφές και διδάγματα. Το' χει η μοίρα μας. Ο κλονισμός της ιστορίας μας απρόβλεπτος.

ΑΝΑΛΟΓΙΖΟΜΑΙ: Και από πού ν' αρχίσω...!

Α'. Ο ΚΛΗΡΟΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΤΟΥ 1821. Ο ΚΛΗΡΟΣ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ ΜΑΣ
Θρησκευτικός και εθνικοαπελευθερωτικός ο χαρακτήρας της Ελληνική Επανάστασης. Δύο κόσμοι και δύο θρησκείες αναμετρήθηκαν και αντιπαρατάχθηκαν.

Φυσικοί τάγοι και ηγέτες του αγωνιζομένου λαού ήταν οι ορθόδοξοι Έλληνες κληρικοί και μάλιστα οι Αρχιερείς, κράτος μη υπάρχοντος. Το ράσο όλων των κληρικών, από του ασημότερου καλόγερου μέχρι και του παλιού και σεβάσμιου Πατριάρχη μεταβλήθηκε σε φλάμπουρο που ηλέκτριζε και πύρωνε τις καρδιές των αγωνιζομένων Ελλήνων.

Τίποτε δε επιχειρούνταν εάν προηγουμένως δεν έβλεπαν τους ρασοφόρους να τους ευλογούν με τους Σταυρούς και τα ιερά άμφια και να τους οδηγούν στο καθήκον.

Ενδεικτικό του πόσο πολύ υπολόγιζαν όλοι οι Έλληνες την παρουσία των Αρχιερέων στις πολεμικές συρράξεις είναι ένα έγγραφο της πρώτης προσωρινής Ελληνικής Κυβερνήσεως τον Μάιο του 1825, με το οποίο μπροστά στον κίνδυνο της προελάσεως του Ιμπραήμ, έδωσε εντολή στους Αρχιερείς που βρίσκονταν στον Μωριά "να κινηθώσιν όσον τάχας, να περιέρχονται τας επαρχίας... και να κηρύσουν το της εθνεγερσίας σάλπισμα, προτρέποντας τους χριστιανούς σε γενική εξέγερση κατά του τυράννου κατακτητή "δια να συντρέξουν εις την ταχείαν ξεκίνησην των στρατευμάτων.

Σημειώνουμε: ότι οι Ιεράρχες της Πελοποννήσου ήταν περίπου 15 ή 20. Είχαν όμως προστρέξει εκεί και άλλοι Ιεράρχες και κληρικοί απλοί από όλα τα μέρη της Ελλάδας.

Για να μην καταχραστούμε τη στήλη που μας χαρίζει η εφημερίδα"ΝΕΑ ΦΑΡΣΑΛΑ" δεν θα αναφέρουμε τα ονόματα με τις επισκοπές των Ιεραρχών εκείνων που βρέθηκαν στον ξεσηκωμό στην Πελοπόννησο.

Όμως δεν επιτρέπεται να μην ονοματίσουμε τον δικό μας Φαρσαλινό, τον κατάδικο μας Αρχιερέα των Φαρσάλων Γεράσιμο (1821-1822) και ύστερα τον διάδοχό του Ιωακείμ (1821-1822). Επίσης, για τους οποίους λόγους εκτενέστερος θα γίνει στις επόμενες σελίδες.

Σημειώνουμε μόνο ότι ο Γεράσιμος στη Σύναξη εκείνη των Αρχιερέων της Πελοποννήσου κατείχε την τρίτη θέση κατά τα πρεσβεία, καθώς λέγεται στη γλώσσα της εκκλησίας.

Στα απομνημονεύματά του ο ιστορικός Φωτουκάς χαρακτηρίζει τον κλήρο ως "θεόπεμπτο και θεοσέβαστο εις την επανάστασιν. Πρώτος ο κλήρος εφάνη εις τον αγώνα με τον Σταυρόν και με την σπαθήν εις τας χείρας".

Λίγα χρόνια αργότερα το 1833 η επιτροπή που συστάθηκε από τον Βασιλέα Όθωνα για τα εκκλησιαστικά πράγματα της Ελλάδας, έγραφε στην έκθεσή της.

"Πρώτα οι ιερείς του Υψίστου έκλιναν ους ευήκοου εις την φωνήν της ελευθερίας του γένους...".

Αυτά τα λίγα και μόνον αυτά, μαζί με τις μαρτυρίες των πρωτεργατών της Επανάστασης του 1821, θα έπρεπε να σιγήσει κάθε αντίρρηση και αντίλογο για την συμπεριφορά του κλήρου και μάλιστα των Αρχιερέων κατά του 1821.

Εάν μεμονωμένα δύο ή τρεις Ιεράρχες έδειχναν να δυσπιστούν και να αμφιβάλουν για την δυνατότητα τέτοιου εγχειρήματος οι επικριτές έφθαναν στο σημείο να τους κατατάσσουν στο πλευρό των Τούρκων.

Αναφέρονται ακόμη και ορισμένες αδυναμίες ή και πάθη μεταξύ των Ιεραρχών, που τα ζούμε μέχρι σήμερα: Φιλοδοξίες, εγωισμοί, δειλίες, φοβίες, υγεία κλπ..

Επειδή όμως, πιθανώς να υπάρχουν έστω μερικοί που θα επιμένουν να αμφισβητούν τις μαρτυρίες των αυτοπτών και συναγωνιστών των Ιεραρχών και επειδή η συνεισφορά των δεν φωτίστηκε ακόμα επαρκώς, γι' αυτό θα αναφερθούμε σε επόμενο φύλλο στις δραστηριότητες ορισμένων εξ αυτών καθώς οι καλόγεροι απαρνούνται και αποκρύπτουν ακόμη και το επώνυμο της καταβολής των, γι' αυτό η ιστορική λεπίδα δεν διέδωσε για όλους, για τους περισσότερους, την δραστηριότητά τους.

Β'. ΠΟΣΟΙ ΗΤΑΝ ΟΙ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ
Σε ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία υπήρχαν 190 ή 200 Αρχιερείς. Απ' αυτούς 112 περίπου βρίσκονταν στη σημερινή Ελλάδα και Κύπρο.

Ήτοι: 25 στην Πελοπόννησο, 9 στην Στερεά Ελλάδα, 20 στα νησιά του Αιγαίου, 20 στην Μακεδονία, 3 στη Θράκη, 7 στην Ήπειρο, 12 στην Κρήτη, 4 στα Επτάνησα, 4 στην Κύπρο (όπως είναι σήμερα), 8 στη Θεσσαλία: Λαρίσης, Φαναριοφαρσάλων, Ελασσώνος, Τρίκκης, Σταγών, Γαρδικίου, Θαυμακού, Ραδοβιζίου.

Σημειώνουμε: Για τους Θεσσαλούς θα αναφερθούμε εκτενέστερα σε επόμενα άρθρα.

Οι περισσότεροι απ' αυτούς εγκατέλειψαν τις επισκοπές τους, τις ανέσεις τους, τις τιμές για να πολεμήσουν όπου τους είχε ανάγκη η πατρίδα.

Εγκατέλειψαν"το γάμο για πουρνάρια".

Το πύρωμα της φυγής για ελευθερία, αξιοπρέπεια, σεβασμό για τιμή και πάνω απ' όλα για ΠΑΤΡΙΔΑ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ.

Η υπό τον Βασιλέα Όθωνα επιτροπή το 1833 γράφει:
"Εν διαστήματι της επαναστάσεως, πολλοί των επαρχιών της Ελλάδας εστερήθησαν τους Αρχιερείς τους, θυσιασθέντας τους περισσότερους εις τους υπέρ της πατρίδας αγώνας".

Από την ίδια αναφορά της επιτροπής συνάγεται ότι θυσιάστηκαν 27 Αρχιερείς"επέζησαν μέχρι τούδε μόνον 22...".



 xx
back to top

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ