Φορολόγηση των Ελλήνων από τον Σουλτάνο πριν και μετά την επανάσταση του 1821

Φορολόγηση των Ελλήνων από τον Σουλτάνο πριν και μετά την επανάσταση του 1821

Του Νικ. Γ. Παλάντζα

Είναι γνωστό ότι η εισβολή των Τούρκων στα εδάφη της βυζαντινής Αυτοκρατορίας στραγγάλιζε τις ελευθερίες των Ελλήνων, επέβαλε το ζυγό της σκλαβιάς και άγριες οικονομικές καταπιέσειςς, λεηλασίες, ερημώσεις, διωγμούς, βασανιστήρια και άλλα.

Όταν τελείωσαν να προσπορίζονται με τις αρπάγες και τις λεηλασίες από τα έτοιμα αγαθά των Ελλήνων, επέβαλαν βαριά φορολόγηση, τόση που οι ραγιάδες ήταν υποχρεωμένοι να ζουν και να δουλεύουν γι' αυτούς.

Λαός οκνηρός, αδέξιος, ανίκανος να κάνει κάτι σωστό, κυρίως αρπακτικός και φιλοπόλεμος, επέβαλαν φόρους, έκαναν τουρκοποιήσειςς αγάθων του Ελληνικού πολιτισμού.

ΠΡΩΤΗ "φορολόγηση" ως γνωστόν, ήταν η "φορολόγηση" του αίματος, το ΠΑΙΔΟΜΑΖΩΜΑ. Ένα αρσενικό παιδί από κάθε χριστιανική οικογένεια. Κι αυτό για να μην χάνονται τα τουρκόπουλα στους πολέμους αφ' ενός και αφ' ετέρου διεπίστωναν ότι τα ελληνόπουλα ήταν έξυπνα, δραστήρια και ικανά για σπουδαία έργα.

Είναι γνωστό ότι το λεγόμενο Μπλε Τζαμί που έκτισαν το 1660 δίπλα στην Αγία Σοφία, για να αντισταθμίσουν το μεγαλείο της Αγίας Σοφίας χτίστηκε από ελληνόπουλα του παιδομαζώματος.

Αρχιτέκτονας μηχανικός ήταν ο μετονομασθείς με τουρκικό όνομα Έλληνας Μεχμέτ Αγάς. Στο παιδομάζωμα θυσιάστηκαν εκατομμύρια ελληνοπαίδων. Και σήμερα ακόμη η Τουρκία χρησιμοποιεί ξένους μισθοφόρους για τους πολέμους της.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Ο ΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΟΡΟΣ ή χαράτσι, το κατέβαλαν όλοι οι Έλληνες άντρες, γυναίκες, από το νεογέννητο μέχρι τον Πατριάρχη.

ΤΡΙΤΟΝ: Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΦΟΡΟΣ τον οποίο κατέβαλαν οι άνδρες ραγιάδες κάθε φορά που ο Σουλτάνος διεξήγαγε κάποιο πόλεμο κι αυτοί ήταν ατελείωτοι.

ΤΕΤΑΡΤΟΝ: ΤΟ ΠΕΣΚΕΣΙ (το’λέγαν φιλοδώρημα φιλοδώρημα). Φιλοδώρημα αλλά είχε καταστεί αναγκαίο. Κάθε ιερέας ή Αρχιερέας κατά την εκλογή του κατέβαλε εφ' άπαξ στην Υψηλή Πύλη. Η διαφορά ήταν ανάλογη προς την έκταση ή την οικονομική δυνατότητα της περιοχής. Το πεσκέσι αυτό ανανεώνονταν κάθε χρόνο, για να έχει το δικαίωμα να παραμένει στη θέση αυτή για ένα χρόνο (σαν ένα ετήσιο ενοίκιο).

ΠΕΜΠΤΟΝ: ΤΟ ΜΟΥΚΑΡΕΤΙ: Αυτό ήταν των Αρχιερέων φιλοδώρημα προς το σουλτανικό τάμελο, με σκοπό τους χορηγηθεί φιρμάνι, να μπορούν να κυκλοφορούν στις Επισκοπές τους ανενόχλητοι από τους χωροφύλακες, βαλήδες, πασάδες κ.λ.π..

ΕΚΤΟΝ: ΤΟ ΖΗΤΟΜΙΡΙ: Σε περίπτωση που οι Αρχιερείς δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν το μιρί προς το τουρκικό δημόσιο, επιβάλλονταν η δήμευση των εκκλησιαστικών περιουσιών μέχρι να εξοφληθούν τα χρέη, τα δοσίματα. Στις περιπτώσεις αυτές ο Αρχιερέας υποχρεώνονταν σε παραίτηση αναγκαστική ή οικειοθελή και στη θέση του το Πατριαρχείο διόριζε άλλον.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον στον διασωθέντα κατάλογο διαδοχής υπάρχουν κενά.

ΕΒΔΟΜΟΝ: ΠΕΣΧΕΣΛΙΚΙΑ: Δώρα σε γιορτές των Τούρκων και στη γιορτή του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων.

Έτσι:
1) όταν είχαν ραμαζάνι (νηστεία) ο Σουλτάνος απαιτούσε από τον Πατριάρχη να του προσφέρει για τους Τούρκους της Κωνσταντινουπόλεως, ως ειδικό πεσχέσι - δώρο 1262 κιλά μέλι, 736 κιλά ελιές και 956 κιλά λάδι.

2) Όταν είχαν Μπαϊράμι (αντίστοιχο με το Χριστιανικό Πάσχα) έπρεπε το Πατριαρχείο να προσφέρει διάφορα πολυτελή υφάσματα.

3) Όταν γιόρταζαν οι χριστιανοί τον Άγιο Γεώργιο, τον Άγιο αυτό και μόνον αυτόν τιμούσαν και τιμούν ακόμη οι Τούρκοι, γι' αυτό και η έδρα του Πατριαρχείου, ύστερα από πολλές καταστροφές και εκτοπίσεις, τελικά, εγκαταστάθηκε στο σημερινό ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι.

Την ημέρα της γιορτής του Αγίου, το Πατριαρχείο όφειλε (να κεράσει) να προσφέρει στον Σουλτάνο 172 αρνιά (Φίλων Βαφείδης, Εκκλησιαστική Ιστορία, Τόμος Γ', σελίδα 10).

Ανάλογα δώρα έπρεπε να προσφέρουν και οι κατά τόπους Ιεράρχες.

Στην γιορτή του Αγίου κατέφθαναν πειναλέοι οι "τουρκόγυφτοι" στο Επισκοπείο, τάχα, να ευχηθούν (τα χρόνια πολλά), στην πραγματικότητα να γεμίσουν τα πειναλέα στομάχια τους (Φ. Βαφείδης, Εκκλησιαστική Ιστορία, Τόμος Γ').

Κάθε νέος Αρχιερέας για να εγκατασταθεί στην επαρχία του έπρεπε να προσφέρει φιλοφρόνως, τάχα, πλουσιοπάροχα δώρα στους υψηλούς αγάδες, βαλήδες, πασάδες κ.α., για να τους κολακεύσει να του επιτρέπουν να κινείται ανενόχλητα στην επαρχία του.

Χαρακτηριστικό είναι μία επιστολή που έστειλε ο Μητροπολίτης Λαρίσης Μελέτιος στις 4 Μαΐου 1822 τους προς τους επισκόπους Φαρσάλων Ιωακείμ, Θαυμακού Κύριλλο και τον Οικονόμο Παπαδημήτρη, με το οποίο τους προτρέπει να ετοιμάσουν πεσχελίκια προς τους αγάδες τους, προκειμένου αυτός να επισκεφτεί τις επαρχίες τους.

Έπρεπε να επισκεφτεί πρώτα τον Αγά να του προσφέρει δώρα να τον προσφωνήσει με λόγια ηρωικά, κολακευτικά, την ανάγκη "φιλοτιμία ποιούμενος" ώστε να του επιτραπεί, να επισκεφθεί, να λειτουργήσει, να βαπτίσει, να κινείται ανενόχλητος στις επαρχίες του, αναφέρει ο Λαρισαίος Ιωάννης Οικονόμου στο βιβλίο του (Επιστολές Διαφόρων, έκδοση 1964).

Κοινό ταμείο της Μεγάλης εκκλησίας
Τι ήταν το ταμείο αυτό; Ήταν το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας, όπως σήμερα βλέπουμε να συντηρεί Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλιώτιδος, αλλά και όλες οι Μητροπόλεις, γηροκομείο, σπίτι γαλήνης, τράπεζα αίματος, οικοτροφείο και άλλα έργα ευποιίας.

Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, ως μητέρα Εκκλησία προκειμένου να ανταπεξέλθει σε πολυποίκιλες ανάγκες λειτουργίας του, ιδίου και προς τις ανάγκες του καταδυναστευμένου λαού συνέστησε "το Κοινό Ταμείο της Μεγάλης Εκκλησίας".

Μέριμνα του ήταν να διαχειρίζεται τα έσοδα από εισφορές και δωρεές των Μητροπόλεων, δωρεές ευλαβών χριστιανών και διαφόρων επαγγελματικών τάξεων της Κωνσταντινουπόλεως.

Κύρια μέριμνά του ήταν η εξόφληση των χρεών των φυλακισμένων, των πασχόντων και των δυσβάσταχτων φόρων προς την Υψηλή Πύλη. Την ίδρυση νοσοκομείων, σχολείων, ενίσχυση φτωχών, χηρών, ορφανών των κατατρεγμένων από τον πόλεμο που έφταναν εκεί, ακόμη δε και το απεχθέστερο, δωροδοκίες προς Τούρκους αξιωματούχους οι οποίοι μόνον απ' αυτά καταλαβαίνουν.

Ο Σουλτάνος άδραξε την ευκαιρία της ευποιίας και αξίωνε να μισθοδοτούνται οι αστυνομικοί της πόλης, να νοσηλεύονται δωρεάν Τούρκοι στα χριστιανικά νοσοκομεία, να προσφέρει στο προσωπικό του πλοίου που ναυλοχούσε αμπάρκαρο αγκυροβολημένο στο Βόσπορο για μεγάλο χρονικό διάστημα, 127 οκάδες κρέας την εβδομάδα, 40 οκάδες ψωμί σιταρένιο, 135 οκάδες ελιές και άλλες απρόβλεπτες απαιτήσεις του Σουλτάνου.

Με την έκρηξη της Επανάστασης του 1821 στην Πελοπόννησο ο Σουλτάνος στερήθηκε τις εισφορές από 17 Επισκοπές της.

Τότε αξίωσε να μετακυλιστούν αυτές στις άλλες επισκοπές (Θεσσαλία, Ήπειρο, Μακεδονία κ.α.). Το Πατριαρχείο επιμέριζε τις εισφορές ανάλογα με τις δυνατότητες. Το δυσβάστακτο αυτό έκανε πολλούς Επισκόπους να παραιτηθούν, να καταφύγουν στον επαναστατικό αγώνα στην Πελοπόννησο.

Πολλοί ηγήθηκαν σώματα αγωνιστών, πολλοί πολέμησαν ως απλοί στρατιώτες, σκοτώθηκαν ώστε εκ των 77 καταταχθέντων στον αγώνα διασώθηκαν 22.

Το βιογραφικό και τη δράση των 8 θεσσαλών εκ των οποίων δύο φαναριοφερσαλων (Γεράσιμος και Ιωακείμ 1821-1822) θα παρουσιάσουμε, συν Θεώ, στο επόμενο σημείωμα μας.



 XX
back to top

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ