­Τα Φάρσαλα στον αγώνα του 1821 (Μέρος Β')

­Τα Φάρσαλα στον αγώνα του 1821 (Μέρος Β')

Του Νικ. Γ. Παλάντζα

Δεύτερος Φαρσαλινός αγωνιστής του 1821 είναι ο Νικόλαος Κων. Σπανός. Όσα γνωρίζουμε γι' αυτόν προέρχονται από την αίτηση και από τα πιστοποιητικά του, τα οποία του είχαν παραχωρήσει οι αρχηγοί υπό τις διαταγές των οποίων είχε πολεμήσει στο διάστημα του Αγώνα. Φυλάσσονται στο Αρχείο των Αγωνιστών του 1821 της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

Η προσπάθειά μας να βρούμε στοιχεία από την οικογενειακή του καταβολή στα αρχεία της πρώην Κοινότητας των Φαρσάλων και της περιοχής δεν έφερε αποτελέσματα.

Οι σημερινοί Σπανοί έλκουν την καταγωγή τους από την περιοχή της Δεσκάτης, από την Κωνσταντινούπολη και από τη Μικρά Ασία. Οι τελευταίοι έφτασαν στον τόπο ετούτο αργότερα, μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας, οι πρώτοι και μετά το 1924 οι δεύτεροι.

Ο Νικόλαος Κ. Σπανός, όπως ο ίδιος δηλώνει, γεννήθηκε στα Φάρσαλα το 1800. Όταν κηρύχθηκε η Επανάσταση του 1821, παρά τον ασφυκτικό κλοιό τον οποίο είχαν επιβάλει οι τούρκικες Αρχές, κατατάχθηκε στο σώμα του γέρου Καρατάσου, το οποίο ήταν το πλησιέστερο στην περιοχή μας, όπως και ο Παρίσης Βασιλείου.

Κάτω από τις διαταγές του Καρατάσου ως δεκανέας (μάγκατζης), πολέμησε στη Μαγνησία και ύστερα κατέφυγε στις Βόρειες Σποράδες. Στην Επανάσταση πήραν μέρος και άλλα μέλη της οικογένειάς του τα οποία δεν κατονομάζει ο ίδιος. Αυτά χάθηκαν στις διάφορες μάχες, ο μόνος που επέζησε μέχρι το τέλος του αγώνα ήταν ο Νικόλαος.

Η μαρτυρία του ότι και άλλα μέλη της οικογένειας του έλαβαν μέρος στην Επανάσταση του 1821, βεβαιώνει ότι πολλοί Ελληνόκαρδοι έτρεξαν και πλαισίωσαν τα επαναστατικά σώματα και των οποίων τα ονόματα έμειναν άγνωστα, ακόμη και στους συγχωριανούς και στους πλησιέστερους συγγενείς τους, για να αποφεύγουν αντίποινα από τους Τούρκους.

Η συμμετοχή του Νικολάου Κ. Σπανού στην Επανάσταση, καθώς και των συγγενών του, όπως ανέφερε ο ίδιος, πιθανότατα δε και άλλων συντοπιτών του, έγινε αντιληπτή από τις τουρκικές Αρχές των Φαρσάλων οι οποίοι προέβησαν σε αντίποινα εις βάρος τους.

Δήμευσαν όλη την κινητή και ακίνητη περιουσία, αφήνοντας τους Σπανούς και τους άλλους στο έσχατο όριο της φτώχειας. Κάτω από το βάρος των καταπιεσμένων αυτών οι Σπανοί των Φαρσάλων αφανίστηκαν και μαζί τους κάθε ανάμνηση για τη συμμετοχή τους στην Επανάσταση.

Χάθηκε η οικογενειακή ρίζα που άνδρωσε πολεμιστές παλικάρια. Ξεχάστηκε το όνομα του Νικολάου και δεν μνημονεύεται καν στο "προσκλητήριο των πεσόντων", το οποίο εκφωνείται κάθε χρόνο στην πλατεία των Φαρσάλων. Τέτοια τύχη είχαν πολλοί αγωνιστές του 1821.

Η συμμετοχή του Φαρσαλινού Νικ. Κ. Σπανού και των συγγενών του στον Αγώνα υπήρξε σημαντική και εκτείνεται σε όλα τα επαναστατικά μέρη της Ελλάδας, από την αρχή ως το τέλος του Αγώνα.

Το καλοκαίρι του 1821 πολέμησε στη Μαγνησία, στις Βόρειες Σποράδες (Σκιάθο, Σκόπελο, Αλόννησο) και ύστερα στο Τρικέρι, όπου πληγώθηκε στο αριστερό πλευρό, αποσύρθηκε για λίγο καιρό, γιατρεύτηκε με δικά του έξοδα και ύστερα επανήλθε στα σώματα των Διαμαντή Ολυμπίου και Γιάννη Βελέντζα.

Ακολουθώντας αυτούς κατέβηκε στη Νότια Ελλάδα, κάτω από σκληρές συνθήκες αδιάκοπης πορείας και παντοειδών άλλων στερήσεων διατροφής και ενδύσεως, κυρίως όμως αδιάκοπων προστριβών με τουρκικές δυνάμεις. Το 1825 πολέμησαν στο Νεόκαστρο της Πύλου εναντίον του Ιμπραήμ. Το 1826 επέστρεψε στη Στερεά και πολέμησε στο Τουρκοχώρι της Δαύλειας.

Το 1829 μετέχει στις εξής μάχες:
1) 29 Ιανουαρίου στο Μαρτίνο της Λοκρίδας.
2) 2 Ιουνίου στον Ανηφορίτη, με το σώμα του Νικ. Κριεζιώτη.
3) 10 Ιουλίου στη Θήβα, μάλλον στο χωριό Τυρί.
4) Αργότερα όπως ο ίδιος συμπληρώνει, πολέμησε στο Ξηροχώρι (Ιστιαία) της Εύβοιας.

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια η τύχη του δεν τον βοήθησε. Ο φιλότιμος Θεσσαλός και αγνός πατριώτης Νικ. Κ. Σπανός προσχώρησε στην πλευρά των αντικυβερνητικών.

Στις συμπλοκές που έγιναν στο χωριό Πρόνοια, έξω από το Ναύπλιο, ο Ν. Σπανός έχασε όλα τα υπάρχοντά του, μαζί τα προσωπικά του έγγραφα και τα πιστοποιητικά, τα οποία του χορηγούσαν κάθε φορά οι οπλαρχηγοί - διοικητές του. Γράφει ο ίδιος "εγυμνόθημεν... εις Πρόνοια Ναυπλίας".

Επειδή είχε πάει με το μέρος των αντικυβερνητικών, δεν κατάφερε να ενισχυθεί οικονομικώς από το κράτος. Η στεναχώρια του και η απογοήτευσή του ήταν μεγάλη.

Στην αίτηση που υπέβαλε το 1865 προς το κράτος για να λάβει κάποια σύνταξη, με πικρία γράφει:
"Η επιτροπή μας επαραμέλησαν ούται βαθμόν ελάβαμε, ούτε σύνταξην λαμβάνω. Ήμε ο πλέον αδικημένος (...) σύμερον βλέπο πολλούς όπου ήχα εις την οδηγίαν μου (υπό τις διαταγές) και φέρουν λαμπρούς βαθμούς... και σύνταξην...".

Στο φάκελο του Ν. Κ. Σπανού σώζονται δύο έγγραφα: η αίτησή του, με χρονολογία 1 Ιουνίου 1865 και ένα πιστοποιητικό, με χρονολογία 10 Απριλίου 1863, στο οποίο βεβαιώνεται η πολεμική του δράση, "ότι απεγυμνώθει άπασαν την κινητή περιουσίαν εις Πρόνοιαν, ότι είναι οικογενειάρχης, φτωχός, ενδεής στερούμενος και αυτού του επιούσιου...".

Το φάκελο του Ν .Κ. Σπανού που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη στο κουτί 195, υπάρχουν τα ανωτέρω έγγραφα, τα οποία υπογράφουν 7 οπλαρχηγοί, μεταξύ των οποίων ο Χ. Χατζηπέτρος και ο Μακρυγιάννης, και τα οποία κυρώνουν με την υπογραφή και τη σφραγίδα τους οι δήμαρχοι των Αθηναίων Εμμ. Κουτσικάρης (15.4.1863) και Π. Ζαχαρίτσας (2.4.1865).

Στον Ν. Κ. Σπανό οφείλουμε ευγνωμοσύνη και αναγνώριση, διότι το φτωχό Φαρσαλόπαιδο, ωθούμενο από άκρατη φιλοπατρία, πολέμησε για την απελευθέρωση της Πατρίδας, έχυσε το αίμα του και πέθανε φτωχός και περιφρονημένος από τους κυβερνητικούς και ύστερα τους Βαυαρούς - βασιλικούς του Όθωνα.

Πέθανε στην Αθήνα λίγο μετά το 1865, προτού προλάβει να δει ελεύθερη την ιδιαίτερη πατρίδα του, τα Φάρσαλα.



 xx
back to top

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ