Τα Φάρσαλα στον αγώνα του 1821 (Μέρος Δ')

Τα Φάρσαλα στον αγώνα του 1821 (Μέρος Δ')

Του Νικ. Γ. Παλάντζα

Ο Αναγνώστης Οικονόμου γεννήθηκε στα Φάρσαλα το 1781. Ο νεαρός Αναγνώστης μάθαινε, από περαστικούς διαβάτες τα ηρωικά κατορθώματα των Επαναστατών και ένα έντονο συναίσθημα πατριωτισμού φλόγιζε την καρδιά του. Έκανε όνειρα, σχεδίαζε και έπαιρνε ενδόμυχες αποφάσεις. Πίστευε ότι χωρίς εξέγερση πατρίδα δεν γεννιέται.

Μόλις σήμανε η σάλπιγγα του ξεσηκωμού, ο Αναγνώστης ήταν εκ των πρώτων μεταξύ των συντοπιτών του που αναζήτησε και έμαθε σε ποιο σώμα μπορούσε να καταταχθεί και με ποιον τρόπο θα απέφευγε την ανύστακτη παρακολούθηση των τουρκικών Αρχών.

Με έναν νεότερο από αυτόν σε ηλικία αδερφό του, χωρίς να βεβαιώνεται αυτό απολύτως, τον μεγαλύτερο γιο του και με έναν ανιψιό του, μικρότερο των 20 χρόνων και με μερικούς ακόμα συντοπίτες του, έμπιστους και γενναίους Φαρσαλινούς, σχημάτισαν μυστικά μία ομάδα ανδρών επικεφαλής των οποίων ήταν ο ίδιος.

Το γεγονός πως μία ομάδα αγωνιστών σχηματίζεται στα Φάρσαλα, χωρίς αυτή να γίνει αντιληπτή από το άγρυπνο μάτι του κατακτητή, φανερώνει ότι ο Αναγνώστης Οικονόμου ήταν ένας προικισμένος πατριώτης, οργανωτικός με ηγετικές και διοικητικές ικανότητες. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο τόσοι άλλοι τον ακολούθησαν με εμπιστοσύνη.

Φανερώνει επίσης την προσδοκία "ότι θα έρθει η μεγάλη μέρα...", "πάλαι με χρόνους με καιρούς...", θα ξαναφτιάξουν Πατρίδα και την ακοίμητη λαμπάδα, που έγινε πυρκαγιά, μόλις ήχησε η σάλπιγγα του αγώνα της Εθνεγερσίας.

Την σάλπιγγα αυτή ακολούθησαν πολλοί Φαρσαλινοί. Ακόμη και 16χρονα παιδιά έσπευσαν στο προσκλητήριο του Έθνους και βρέθηκαν στις επάλξεις του Αγώνα. Ποια ήταν τα πρόσωπα των Φαρσαλινών τα οποία συγκρότησαν την πολεμική ομάδα του Αναγνώστη Οικονόμου; Ατυχώς παρέμειναν άγνωστα. Όπως και χιλιάδες άλλοι αγωνιστές.

Στον ατομικό φάκελο του Αναγνώστη αναφέρεται μόνο το δικό του όνομα και η καταγωγή του, ενώ για τον αδερφό, τον γιο, τον ανιψιό του και την πολυπληθή ομάδα των συμπολεμιστών του μόνο μία απλή αναφορά γίνεται. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι την αίτηση προς την Επιτροπή Αναγνώρισης του αγωνιστή, την υπέβαλλε ο γιος του Γεώργιος και όχι ο ίδιος, 23 χρόνια αργότερα.

Η Επιτροπή αναγνώρισε την δράση του Αναγνώστη Οικονόμου, τον κατέταξε στη Β' τάξη των υπαξιωματικών, όπως θα αναφέρουμε παρακάτω.

Η πολεμική δράση του Αναγνώστη και της ομάδας του
Λίγες αλλά σημαντικές πληροφορίες για τη δράση του Αν. Οικονόμου με την ομάδα των Φαρσαλινών αντλούμε από το προσωπικό του αρχείο, το οποίο φυλάσσεται στα Αρχεία των Αγωνιστών του 1821. Πριν όμως αναφερθούμε σε αυτά θα αναφέρουμε το αρχικό ξεκίνημα και πώς μπήκε στον Αγώνα.

Κατ' αρχήν η εξέγερση του 1821 δεν πρόβαλε τόσο ξαφνικά και απροσδόκητα. Η Φιλική Εταιρεία έκανε πολύ καλά τη δουλειά της, και με δεκάδες ανθρώπους της, που έφταναν στα σημαντικότερα την εποχή εκείνη εμπορικά κέντρα, όπως τα παζάρια των Τρικάλων, του Μοσχολουρίου, των Φαρσάλων, της Λαμίας κ.α., με προφανή σκοπό, προμήνυαν την έγερση με κάθε προφύλαξη, μερικά χρόνια πριν. Οι μυημένοι βρίσκονταν σε κατάσταση αναμονής και ανάλογης προετοιμασίας.

Όταν κηρύχτηκε η Επανάσταση, στην περιοχή της Μαγνησίας είχαν σχηματιστεί επαναστατικά σώματα, όπως προαναφέρθηκε. Καθώς ήταν τα πλησιέστερα στα Φάρσαλα, η ομάδα του Αναγνώστη Οικονόμου κατατάχθηκε σ' αυτά.

Όπως αναφέρεται σε ένα σχετικό πιστοποιητικό, έλαβε μέρος στις μάχες του Βελεστίνου, το καλοκαίρι του 1821, ως ομαδάρχης υπό τον στρατηγό Καρατάσο, ύστερα κατέφυγε στη Σκιάθο και πολέμησε εναντίον του Τοπάλ Πασά, ο οποίος επεδίωκε να αποβιβάσει δυνάμεις στο νησί.

Ως ομαδάρχης του γέρου Καρατάσου, το καλοκαίρι του 1821, παίρνει μέρος στις μάχες που δόθηκαν στο Τρίκερι της Μαγνησίας. Φαίνεται ότι συνυπηρέτησαν στο ίδιο σώμα με τον Νικόλαο Σπανό, τον οποίο προαναφέραμε σε προηγούμενο σημείωμα και οι δύο ως υπαξιωματικοί ομαδάρχες.

Μετά τα γεγονότα της Μαγνησίας, ακολουθώντας τον Διαμαντή Ολύμπιο και τον Γιάννη Βελέντζα, κατέφυγε στη Νότια Ελλάδα, όπου έλαβε μέρος στις μάχες της Αταλάντης κατά του Μουστάμπεη, του Νεόκαστρου της Πύλου και του Σχοινόλακα, κατά των Αράβων του Ιμπραήμ Πασά, την άνοιξη του 1825, "εκεί επληγώθει εις την κεφαλή με γιαταγάνι τέσσερις φορές και εις τον πόδα δια βλήματος".

Ακολούθως, συμμετείχε στη μάχη της Βέργας, το 1826, όπου σκοτώθηκε ο μεγαλύτερος γιος του και στα Βέρβενα της Μάνης, όπου σκοτώθηκαν ο ανιψιός του και πολύ Φαρσαλινοί σύντροφοί του. Ο ίδιος τραυματίστηκε με βλήμα στο άλλο πόδι. Έτσι "παρασημοφορήθηκε" με τα τραύματα στο κεφάλι, με γιαταγάνι, και δύο τραύματα στα πόδια, από βλήματα τουφεκιού.

Οι τουρκικές Αρχές των Φαρσάλων, ως αντίποινα, δήμευσαν ολόκληρη την περιουσία του και αφάνισαν την οικογένειά του. Ίσως όμως η οικογένεια των Οικονομέων, για να αποφύγει την τουρκική εκδίκηση να προνόησε και να κατέφυγε στην ελεύθερη Ελλάδα. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι ο μικρότερος γιος του ζει μαζί του στην Αθήνα το 1843.

Μετά τους τραυματισμούς και τις πολεμικές ταλαιπωρίες, τον χαμό του παιδιού του, του ανιψιού του και πολλών συντρόφων, ο Αν. Οικονόμου αποσύρεται από τον αγώνα εξουθενωμένος και ασθενής. Οι κακουχίες του πολέμου τον έριξαν σε φυματίωση, από την οποία υπέφερε μέχρι το τέλος της ζωής του. Εγκαταστάθηκε στην Αθήνα όπου ζούσε με τον γιο του Γεώργιο.

Η Επιτροπή Αποκατάστασης τον κατέταξε στην Β' τάξη των υπαξιωματικών. Τα δικαιολογητικά που συνέλλεξε ο γιος του Γεώργιος, υπογεγραμμένα από όλους τους οπλαρχηγούς, υπό τις διαταγές των οποίων αγωνίστηκε ο πατέρας του είναι τα ακόλουθα:
Στον φάκελο του βρέθηκαν 4 έγγραφα, από τα οποία προκύπτει η συμμετοχή του σε διάφορες μάχες, οι τραυματισμοί του στο κεφάλι και στα πόδια, η ασθένεια της φυματίωσης από την οποία έπασχε και ότι πέθανε το 1845 στην Αθήνα. Δεν βρέθηκε η αίτηση, την οποία υπέβαλε αντί του ιδίου ο γιος του. Εάν έλαβε κάποια οικονομική αμοιβή, δεν φαίνεται από τα διασωθέντα έγγραφα. Φαίνεται μόνον ότι, μετά το θάνατό του, τον κατέταξαν στη Β' τάξη των υπαξιωματικών.

Τα έγγραφα του είναι τα ακόλουθα:
1) Ένα πιστοποιητικό υπογραφόμενο από τον οπλαρχηγό Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Εκδόθηκε στην Αθήνα, στις 10 Φεβρουαρίου 1843. "Ο Αναγνώστης Οικονόμου εκ Θεσσαλίας υπηρέτησε την πατρίδα του στρατιωτικός, φέρων υπό την οδηγίαν του αρκετούς στρατιώτας. Και παρευρέθη εις διαφόρους μάχας, κατά την πατρίδα μας Μάνην συνέβησαν.

Πρώτον εις την πολιορκίαν του Νεοκάστρου, όπου επληγώθη εις την κεφαλή και εις τον πόδα. Ήταν εις την μάχην της Βέργας, των Τρινήσων, εις την Δηρού, εις την του Πολιτσαράβου, όπου έχασε το μεγαλύτερόν του υιόν και εις την Βέρβενα γενομένην, όπου έπεσε θύμα και ο ανιψιός αυτού. Εις όλα τούτας τας μάχας έδειξεν ο ειρημένος μεγάλον ζήλον και γενναιότητα, μαχόμενος κατά των εχθρών της πατρίδας.
Αθήνα 10.2.1843 Π. Μαυρομιχάλης".

2) Ένα δεύτερο πιστοποιητικό υπογραφόμενο από τον υποστράτηγο Ν. Κριεζώτη. "Ο Αναγνώστης Οικονόμου εκ Θεσσαλίας, άμα η του Αρέως σάλπιγξ ήχησεν, τον παιάνα δράξας προθύμως τα όπλα υπηρέτησε την πατρίδα στρατιωτικώς εν καιρώ του ιερού υπέρ ανεξαρτησίας αγώνος ως μπουλουξής φέρων μεθ' εαυτού αρκετούς στρατιώτας. Και έδειξεν μεγάλην τόλμην και γενναιότητα εις διαφόρους κατά των εχθρών επισυμβάσας μάχας, εις την των Τρικέρων, των Βρυσακίων, Ανηφορίτου και του Νεοκάστρου.
Αθήναι 15.2.1843 Υποστράτηγος Ν. Κριεζώτης".

3) Ένα τρίτο πιστοποιητικό υπογραφόμενο από πέντε οπλαρχηγούς υπό τις διαταγές των οποίων υπηρέτησεν κατά τις διάφορες περιστάσεις.
"Οι υποφαινόμενοι πιστοποιούμεν ότι ο φέρων το παρόν μας Αναγνώστης Οικονόμου, εγκαταλίπων τα πάντα εν τη πατρίδι του και δράξας τα όπλα και αρκετούς περί αυτόν άνδρας μάχιμους παραλαβών, ηκολούθησε την σάλπιγγα του Άρεως απ' αρχής του ιερού μας αγώνος μαχόμενος υπέρ της ανεξαρτησίας της πατρίδος ημών υπό τη διαταγήν του τότε στρατηγού Καρατάσου.

Παρευρέθην όθεν εις πολλάς και επικίνδυνους κατά των εχθρών μάχας, εις Βρυσάκια της Χαλκίδος, εις Τρίκερα, εις Σκιάθον κατά του Τοπάλ Πασά, είτα εις Αταλάντην κατά του Μουστάμπεη και εις Νεόκαστρον κατά την εις Σχοινόλακα γενομένην μάχην κατά του Ιμπραήμ, όπου δύο πληγάς μαχόμενος έλαβε, εις τε την κεφαλήν και εις τον πόδα.

Αθήνα 3 Οκτωβρίου 1844. Διαμαντής Ν. Ολύμπιος, Δ. Τσάμης Καρατάσος, Κ. Μπίνος, Αθ. Βλαχομιχάλης".

4) Αποδεικτικόν Ιατρού: "Ο Αναγνώστης Οικονόμου, γεννημένος εις Φάρσαλα της Θεσσαλίας, ηλικίας 64 ετών έλαβε εις τον ιερόν αγών:
α) Τεσσάρας πληγάς γιαταγανίου εις την κεφαλήν, των οποίων τα σημεία φαίνονται.
β) Μίαν πληγήν τουφεκιού εις το αριστερόν μηρίον.
γ) Μίαν πληγήν τουφεκιού εις τον δεξιόν μηρίον (αμφοτέρων των πληγών τούτων υπάρχουν αι πληγαί).

Ούτος ο γενναίος γέρων πάσχει συγχρόνως εκ δύο χρόνων από φυματίωσιν, ιδιαιτέρως του αριστερού πνεύμονος. Είναι κατά το παρόν κλινήρης και εργασίας ανίκανος.
Εν Αθήναις τη 13 Απριλίου 1845. (Υπογραφή δυσανάγνωστη)

Πέθανε το 1845, ο γιος του Γεώργιος, κάτοικος Αθηνών το 1846.



 xx
back to top

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ