1922 - 2022: Προσφυγιά, το ριζικό μας (Μέρος Α')

1922 - 2022: Προσφυγιά, το ριζικό μας (Μέρος Α')

Του Νικ. Γ. Παλάντζα

Είναι γεγονός ότι μετά την Επανάσταση του 1821 στις πέντε ένοπλες αναμετρήσεις που είχαμε με την Τουρκία (1854, 1897, 1912-13, 1920 και 1974 στην Κύπρο) στις τέσσερις ηττηθήκαμε κατά κράτος.

Η Θεσσαλία όμως για τους αγώνες και τη συμμετοχή της στους αγώνες του Έθνους, παραμελήθηκε από τους μεγάλους ιστοριογράφους, παραγκωνίστηκε και αδικήθηκε.

Αποσιωπήθηκαν γεγονότα και πρόσωπα που έδρασαν με τη συμμετοχή τους και την με κάθε τρόπο προσφορά τους στους αγώνες υπέρ της ελευθερίας του γένους.

Ο λόγος είναι, αφενός, ότι η Θεσσαλία παρέμεινε 80 ακόμα χρόνια υπόδουλη στην Οθωμανική αυτοκρατορία και τα σημαντικότερα γεγονότα εκτυλίσσονταν στη νότια Ελλάδα και στα νησιά και αφετέρου, πολλοί αγωνιστές συμμετείχαν στις μάχες μεμονωμένα ενσωματωμένοι με τις εκεί επαναστατικές μονάδες, για αυτό ο αγώνας τους του διασκορπισμού σε όλη τη νότια Ελλάδα έμεινε χωρίς στοιχεία, ηρωικές πράξεις και πρωταγωνιστές που θυσιάστηκαν αλλά εντέλει παραμελήθηκαν και αδικήθηκαν.

Πρόσφυγες στη Φθιώτιδα
Οι αδικημένοι Θεσσαλοί και Ηπειρώτες αγωνιστές, όσοι δεν μπορούσαν να επιστρέψουν στον τόπο τους διότι η ιδιαίτερη πατρίδα τους έμεινε ακόμη το τουρκοκρατούμενη εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Φθιώτιδας, στην πλησιέστερη προς τη Θεσσαλία.

Εκεί ζούσαν παραμελημένοι, φτωχοί, τραυματισμένοι και ασθενείς σαν πρόσφυγες στην ίδια τους την πατρίδα με μία ελπίδα να περάσουν κάποτε στον τόπο τους.

Εκτός από αυτούς στην περιοχή της Λαμίας, που είχε τότε πρωτεύουσα την Υπάτη, κατέφευγαν και άλλοι Θεσσαλοί καταδιωκόμενοι από τις τουρκικές αρχές ως αντεκδίκηση.

Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, το 1836, οι πρόσφυγες Θεσσαλοί και λιγότεροι Μακεδόνες αριθμούσαν 380 οικογένειες.

Κάθε οικογένεια υπολογιζόμενη προς πέντε άτομα μας δίνει τον αριθμό 1500 ατόμων. Είκοσι χρόνια αργότερα όσοι Θεσσαλοί επέζησαν ανέρχονταν στα 500 άτομα (Γενικά Αρχεία του Κράτους, Θεσσαλικά Χρονικά Τ. 10 Αθήναι 1971) και Θ. ΗΜ. Τ. 53 Λάρισα 2008).

Από τους 500 αυτούς Θεσσαλούς, 62 οικογένειες προσφύγων καταγράφονται σε εκλογικό κατάλογο Φαρσαλινοί και Δομοκιώτες μαζί και τούτο επειδή τα Φάρσαλα και ο Δομοκός μέχρι την απελευθέρωση του 1881 αποτελούσαν μία ενότητα (ένα καζά).

Με βάση τον τόπο καταγωγής τους είναι οι εξής:
Από Δομοκό:
Αβαριτσα (Μελιταία), άτομα 2
Αγόριανη (Εκκάρα), άτομα 2
Αλήφακας (Καρυές), άτομα 6
Δομοκός, άτομα 22
Νεοχώρι, άτομα 1
Νταουκλή (Ξυνιάδα), άτομα 3
Ντερβένι (Καλαμάκι), άτομα 1
Ομβριακή, άτομα 1
Σκάρμουτσα (Θαυμακός), άτομα 1
Χιλιαδού (Φυλλιαδώνα), άτομα 2

Από Φάρσαλα:
Βασιλί, άτομα 1
Μπεσλέρι (Ελληνικό), άτομα 3
Κουκλιτζί (Αχίλλειο), άτομα 1
Ντεμερλί (Σταυρός), άτομα 5
Σεμικλί (Πολυνέρι), άτομα 1
Φάρσαλα, άτομα 13
Σύνολο: 23 άτομα

Από τον κατάλογο αυτό γίνεται φανερό ότι δεν προσήλθαν να εγγραφούν όλοι. Εξήντα δύο οικογένειες προς πέντε άτομα η κάθε μία, μας δίνει 500 άτομα. Τα παιδιά αγόρια και κορίτσια κάτω των 20 χρόνων δεν γράφονταν στους εκλογικούς καταλόγους των Δήμων. Γεννήσεις, βαπτίσεις, γάμοι, θάνατοι τηρούσαν οι ενορίες. Επομένως ο αριθμός αυτός είναι μεγαλύτερος.

Δεύτερη προσφυγιά
Δεύτερη προσφυγιά Θεσσαλών έγινε μετά την Επανάσταση (Ηπειροθεσσαλική) του 1854. Παλαίμαχοι οπλαρχηγοί του 1821 παραγκωνισμένοι από την κρατική κυβέρνηση, δυσαρεστημένοι διότι η ιδιαίτερη πατρίδα τους έμεινε ακόμη τουρκοκρατούμενη, συναισθανόμενοι την καταπιεζόμενη ψυχή των Ρωμιών των παραμεθορίων περιοχών να επεκτείνουν τα όρια της Ελλάδας και να επανέλθουν στον τόπο τους, εκήρυξαν επανάσταση.

Εικοσιεπτά χρόνια μετά το 1821, τα οικονομικά της χώρας ήταν άθλια αλλά η φλόγα της απελευθέρωσης πύρωνε τις καρδιές.

Η επανάσταση άρχισε από την περιοχή της Λαμίας με 6.000 εθελοντές οι οποίοι στα μέσα Φεβρουαρίου 1854 απλώθηκαν σε όλη τη μεθόριο και είχε μεγάλες επιτυχίες. Οι Έλληνες κυριεύτηκαν από επαναστατικό πυρετό.

Μόλις την 1-3-1854 εισήλθε στη Θεσσαλία ο υποστράτηγος και υπασπιστής του Βασιλιά Όθωνα Θεσσαλός Χριστόδουλος Χατζηπέτρος και ανέλαβε την αρχηγία, οι επαναστάτες αναθάρρεψαν και κατατάσσονταν όλο και περισσότεροι στα επαναστατικά Σώματα.

Η επανάσταση είχε μεγάλες επιτυχίες αλλά οι διεθνείς συνθήκες ήταν δυσμενείς για την επανάσταση.

Οι πρώην φίλοι και σύμμαχοι Αγγλογάλλοι και Ρώσοι γύρισαν την πλάτη στους Έλληνες και τάχθηκαν με το μέρος της Τουρκίας.

Οι Γάλλοι υποχρέωσαν τον Βασιλιά Όθωνα να ανακαλέσει τους επαναστάτες επιβάλλοντας Δ.Ο.Ε., Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο.

Ο μέχρι τότε φίλος και αδελφός της βασίλισσας της Ελλάδας Όλγας δήλωνε: "Δεν επιθυμώ να ιδώ την Ελλάδα μεγάλη και την επανίδρυση της βυζαντινής αυτοκρατορίας" (Δημ. Κουτρούμπας. Ηπειροθεσσαλική επανάσταση, σελ. 35).

Ο Καθολικός επίσκοπος του Στρασβούργου έκανε δεήσεις ευχόμενος την καταστροφή "όλων των αντιτουρκικών εν Ανατολή δρώντων", εννοώντας την Ελλάδα.

Ύστερα από τις εξελίξεις αυτές, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να ανακαλέσει τους αρχηγούς των σωμάτων και να αναστείλει την επανάσταση.

Οι επαναστάτες αποσύρθηκαν εγκαταλείποντας τον άμαχο πληθυσμό στην εκδικητική μανία των Τούρκων.

Χιλιάδες πρόσφυγες κατέφυγαν στην Παλαιά Ελλάδα, ο δε Χριστόδουλος Χατζηπέτρος ετέθη υπό περιορισμόν (κατ' οίκον).



 xx
Πηγή: Εφημερίδα "Νέα Φάρσαλα"
back to top

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ