Τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο αγροδιατροφικός τομέας της Θεσσαλίας καταγράφει η «Λευκή Βίβλος» που εκπονήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Go-Just, με τη συμμετοχή περισσότερων από 180 αγροτών, συνεταιριστών, επιστημόνων, γεωπόνων και εκπροσώπων της αυτοδιοίκησης.
Η έρευνα αναδεικνύει ότι, παρά τις καταστροφικές συνέπειες των κακοκαιριών «Ιανός» και «Daniel», πολλά από τα βασικά προβλήματα της περιοχής εξακολουθούν να παραμένουν άλυτα.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, η μεγαλύτερη πρόκληση για τη Θεσσαλία είναι το υδατικό έλλειμμα, το οποίο υπολογίζεται σε περισσότερα από 400 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως. Παράλληλα, οι προβλέψεις κάνουν λόγο για μείωση των βροχοπτώσεων κατά περίπου 30% και αύξηση των αρδευτικών αναγκών κατά 10% έως το 2040, γεγονός που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Η Ανατολική Θεσσαλία αντιμετωπίζει έντονα προβλήματα λειψυδρίας, καθώς εξαρτάται κυρίως από υπόγεια υδροφόρα στρώματα και τον ποταμό Πηνειό, ενώ στη Δυτική Θεσσαλία η ύπαρξη φραγμάτων προσφέρει καλύτερες δυνατότητες άρδευσης.
Οι συντάκτες της έκθεσης υπογραμμίζουν ότι απαιτείται συνδυασμός μεγάλων έργων, όπως η μερική εκτροπή του Αχελώου, με μικρότερες τοπικές παρεμβάσεις, όπως μικροταμιευτήρες, αναβαθμοί και έργα εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφορέων. Παράλληλα, τονίζεται η ανάγκη εκσυγχρονισμού των αρδευτικών δικτύων και μετάβασης σε κλειστά, υπογειοποιημένα συστήματα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο υψηλό ενεργειακό κόστος, καθώς η αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος καθιστά ιδιαίτερα ακριβή τη λειτουργία των αντλιοστασίων των ΤΟΕΒ. Παράλληλα, σημειώνεται ότι αρκετές προσπάθειες ανάπτυξης φωτοβολταϊκών πάρκων από συνεταιρισμούς δεν προχώρησαν εξαιτίας διοικητικών και χρηματοδοτικών εμποδίων.
Η έκθεση επισημαίνει ακόμη ότι η αγροτική οικονομία της Θεσσαλίας παραμένει εξαρτημένη από λίγες καλλιέργειες, όπως το βαμβάκι, το καλαμπόκι και η μηδική, γεγονός που αυξάνει την ευαλωτότητα των παραγωγών στις διακυμάνσεις των τιμών και στον διεθνή ανταγωνισμό.
Παράλληλα, καταγράφεται έντονη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς, με αναφορές σε προβλήματα διαφάνειας στη διαχείριση επιδοτήσεων, γραφειοκρατία και ελλιπείς υποδομές. Ωστόσο, η δημιουργία του Οργανισμού Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας (ΟΔΥΘ) χαρακτηρίζεται ως ευκαιρία για αποτελεσματικότερη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο πρωτογενής τομέας προστίθενται επίσης η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και η απουσία οργανωμένου δημόσιου δικτύου γεωργικών συμβουλών, ενώ οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτείται καλύτερος συντονισμός μεταξύ των αρμόδιων φορέων ώστε η αγροτική ανάπτυξη, η διαχείριση των υδάτων και η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή να αποτελέσουν μέρος ενός ενιαίου σχεδιασμού.
