Αλλαγές για συζύγους, συντρόφους και κληρονόμους – Νέοι κανόνες για διαθήκες και χρέη
Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο τίθενται σε εφαρμογή από τον Σεπτέμβριο του 2026, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο συντάσσονται οι διαθήκες, τη διαδικασία αποδοχής κληρονομιάς, αλλά και τα δικαιώματα συζύγων, συντρόφων και λοιπών συγγενών.
Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν μεταξύ άλλων τη δημόσια και τη μυστική διαθήκη, τη νόμιμη μοίρα, την εξ αδιαθέτου διαδοχή και την ευθύνη των κληρονόμων για τα χρέη που συνοδεύουν μια κληρονομιά.
Τι αλλάζει στις διαθήκες
Με το νέο πλαίσιο απλοποιείται η διαδικασία σύνταξης δημόσιας διαθήκης, ενώ αλλάζουν και οι προϋποθέσεις για τη μυστική διαθήκη, για την οποία προβλέπεται πλέον η παρουσία δύο μαρτύρων.
Παράλληλα, θεσπίζεται ειδική διαδικασία για τη σύνταξη διαθήκης από άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, ενώ οι ιδιόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να αναγνωρίζονται, αλλά προβλέπονται αυστηρότεροι έλεγχοι για την εγκυρότητά τους.
Δυνατότητα σύνταξης διαθήκης προβλέπεται πλέον και για άτομα που έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους.
Παράλληλα, εισάγονται περιορισμοί στις διαθήκες υπέρ προσώπων που εργάζονται σε νοσοκομεία, οίκους ευγηρίας ή ιδρύματα περίθαλψης στα οποία νοσηλεύεται ο διαθέτης, με στόχο να αποτρέπονται φαινόμενα εκμετάλλευσης ευάλωτων ανθρώπων.
Περισσότερα δικαιώματα για συζύγους και συντρόφους
Σημαντικές είναι και οι αλλαγές στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, δηλαδή στην περίπτωση που κάποιος πεθαίνει χωρίς να έχει αφήσει διαθήκη.
Όταν υπάρχει ένα παιδί, ο επιζών σύζυγος θα λαμβάνει το 1/3 της κληρονομιάς, ενώ όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά το ποσοστό του παραμένει στο 1/4.
Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν παιδιά, ο επιζών σύζυγος αποκτά ισχυρότερο κληρονομικό δικαίωμα, πριν από γονείς και λοιπούς συγγενείς.
Αντίστοιχες ρυθμίσεις προβλέπονται και για τα ζευγάρια που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ενώ αναγνωρίζονται υπό προϋποθέσεις δικαιώματα και σε σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης, όταν η σχέση έχει διαρκέσει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Η νόμιμη μοίρα αλλάζει μορφή
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τη νόμιμη μοίρα.
Οι δικαιούχοι της νόμιμης μοίρας δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά ποσοστό συγκυριότητας σε ακίνητα της κληρονομιάς. Αντί αυτού, θα μπορούν να διεκδικούν τη μερίδα τους σε χρήμα.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να περιοριστούν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες δημιουργούνται αναγκαστικές συγκυριότητες μεταξύ κληρονόμων και να διευκολύνεται η διαχείριση της περιουσίας.
Περισσότερη προστασία από τα χρέη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι νέες ρυθμίσεις για τα χρέη του αποβιώσαντος.
Στόχος είναι να προστατεύεται περισσότερο ο κληρονόμος από υπέρογκες υποχρεώσεις που μπορεί να συνοδεύουν την κληρονομιά. Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομιάς, εκτός εάν επιλέξει συγκεκριμένο τρόπο διαχείρισής της που συνεπάγεται προσωπική ευθύνη.
Παράλληλα, για την εκκαθάριση κληρονομικής περιουσίας προβλέπεται ο ορισμός εκκαθαριστή-δικηγόρου από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.
Αλλαγές και στις τάξεις των κληρονόμων
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης αλλαγές στις τάξεις της εξ αδιαθέτου διαδοχής. Μεταξύ άλλων, οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις των κληρονόμων.
Παράλληλα, ενισχύεται η αναγνώριση δικαιωμάτων για συντρόφους ελεύθερης συμβίωσης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Αλλαγή προβλέπεται και για την προστασία της οικογενειακής στέγης. Σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή, η προστασία επεκτείνεται και στον σύντροφο που έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους πολίτες
Οι νέες ρυθμίσεις επιχειρούν να προσαρμόσουν το κληρονομικό δίκαιο στις σύγχρονες οικογενειακές και κοινωνικές συνθήκες, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία των κληρονόμων, των συζύγων και των συντρόφων.
Παράλληλα, αλλάζει ο τρόπος αντιμετώπισης των κληρονομικών χρεών και περιορίζονται ορισμένες πρακτικές που μπορούσαν να οδηγήσουν σε μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες μεταξύ κληρονόμων.
Για όσους έχουν ήδη συντάξει διαθήκη ή πρόκειται να προχωρήσουν σε κληρονομικές πράξεις, οι νέες διατάξεις καθιστούν ιδιαίτερα σημαντικό τον έλεγχο της κάθε περίπτωσης από συμβολαιογράφο ή δικηγόρο, καθώς οι λεπτομέρειες και οι προϋποθέσεις εφαρμογής των νέων κανόνων μπορεί να διαφέρουν ανά περίπτωση.
xx
