Σημαντικές προκλήσεις αλλά και ένα παράθυρο ευκαιρίας για τη Θεσσαλία ανοίγει η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική για την περίοδο 2028–2034, σύμφωνα με τον Περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα.
Όπως επισημαίνει ο Περιφερειάρχης, το νέο πλαίσιο της ΚΑΠ δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην προστασία του περιβάλλοντος, στην ορθολογική χρήση του νερού, στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, στους νέους αγρότες, στην ποιότητα των προϊόντων και στην περιφερειακή ανάπτυξη.
Για τη Θεσσαλία, ωστόσο, η μετάβαση αυτή δεν είναι απλή υπόθεση. Το παραγωγικό μοντέλο της περιοχής εξακολουθεί να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις επιδοτήσεις, στις αρδευόμενες καλλιέργειες και στη χρήση ιδιωτικών υπηρεσιών και εισροών.
Στο πλαίσιο έρευνας που πραγματοποίησε η Περιφέρεια Θεσσαλίας, με τη συμμετοχή παραγωγών και φορέων του πρωτογενούς τομέα, καταγράφηκε ισχυρή προτίμηση για τη διατήρηση των αρδευόμενων εκτάσεων, σε συνδυασμό όμως με εξοικονόμηση νερού και καλύτερο σχεδιασμό των καλλιεργειών.
Το νερό στην κορυφή της ατζέντας
Η διαχείριση του νερού αποτελεί, σύμφωνα με τον Δημήτρη Κουρέτα, την πρώτη και σημαντικότερη πρόκληση για τη Θεσσαλία.
Η νέα ΚΑΠ δημιουργεί δυνατότητες για επενδύσεις στην εξοικονόμηση νερού, την αποδοτικότερη άρδευση και την προσαρμογή της γεωργίας στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Η έρευνα της Περιφέρειας δείχνει ότι περισσότερο από το 86% των συμμετεχόντων τάσσεται υπέρ ενός συνδυασμού εξοικονόμησης νερού και ενίσχυσης των διαθέσιμων υδατικών πόρων. Παράλληλα, όμως, παραμένουν επιφυλάξεις απέναντι σε μια βαθύτερη αλλαγή του σημερινού παραγωγικού μοντέλου.
Το βαμβάκι και η επόμενη ημέρα
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί το βαμβάκι, το οποίο εξακολουθεί να κατέχει σημαντική θέση στη θεσσαλική γεωργία.
Η ειδική ενίσχυση της καλλιέργειας παραμένει στο νέο πλαίσιο, την ίδια ώρα όμως αυξάνεται η πίεση για περιορισμό της επιβάρυνσης του νερού και του εδάφους.
Η πρόκληση, όπως σημειώνει ο Περιφερειάρχης, δεν είναι μια απλή μείωση της καλλιέργειας, αλλά η μετάβαση σε ένα μοντέλο παραγωγής βαμβακιού μεγαλύτερης αξίας. Σε αυτό μπορούν να συμβάλουν η καλύτερη αξιολόγηση της ποιότητας της ίνας, η επιλογή κατάλληλων ποικιλιών, η συμβολαιακή γεωργία και η ισχυρότερη θέση των παραγωγών στην αλυσίδα αξίας.
Αναδιάρθρωση χωρίς απότομες αλλαγές
Η τρίτη μεγάλη πρόκληση αφορά τις καλλιέργειες.
Οι παραγωγοί εμφανίζονται θετικοί απέναντι σε τεχνολογίες που μειώνουν το κόστος και το ρίσκο, όπως η ευφυής άρδευση, οι μετρητές, τα φωτοβολταϊκά και οι ενεργειακές κοινότητες.
Πιο δύσκολα, όμως, αντιμετωπίζεται η μετάβαση από υδροβόρες καλλιέργειες σε ξηρικές ή σε καλλιέργειες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Για τον λόγο αυτό, η αλλαγή θα πρέπει να γίνει σταδιακά και να συνοδεύεται από εξασφάλιση εισοδήματος, τεχνική υποστήριξη, συμβουλευτική και κυρίως εξασφαλισμένες αγορές για τα νέα προϊόντα.
Το ζήτημα της εμπιστοσύνης
Ιδιαίτερη σημασία δίνει ο Περιφερειάρχης και στο θέμα της εμπιστοσύνης των παραγωγών προς τους θεσμούς.
Η νέα ΚΑΠ στηρίζεται περισσότερο σε σχέδια δράσης, ελέγχους, πιστοποιήσεις και δεδομένα. Ωστόσο, η έρευνα καταγράφει χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης απέναντι στις πιστοποιήσεις, τη συμβουλευτική, τη νομοθεσία και τη συνέχεια των πολιτικών.
Όπως επισημαίνεται, τα νέα περιβαλλοντικά μέτρα δεν μπορούν να σχεδιαστούν αποκλειστικά σε κεντρικό επίπεδο. Η συμμετοχή των ίδιων των παραγωγών θεωρείται απαραίτητη προκειμένου οι αλλαγές να οδηγήσουν σε πραγματική μετάβαση και όχι απλώς σε τυπική συμμόρφωση.
Διαφορετικές ανάγκες ανά περιοχή
Η εικόνα δεν είναι ίδια σε ολόκληρη τη Θεσσαλία.
Στη Λάρισα, το 80,7% εμφανίζεται να προτιμά τη διατήρηση των αρδευόμενων εκτάσεων με παράλληλη εξοικονόμηση νερού. Η Καρδίτσα, με ποσοστό 84%, εμφανίζει μεγαλύτερη διάθεση για ελεγχόμενο εκσυγχρονισμό, χωρίς ωστόσο να απομακρύνεται από το υφιστάμενο παραγωγικό μοντέλο και το βαμβάκι.
Στα Τρίκαλα, το ποσοστό 56,5% αποτυπώνει μια περισσότερο υβριδική και πραγματιστική προσέγγιση, ενώ η Μαγνησία παρουσιάζει πιο πολυμορφική εικόνα, με έμφαση στην ποιότητα των προϊόντων και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Η Θεσσαλία διεκδικεί ειδικό περιφερειακό σχεδιασμό
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Περιφέρεια Θεσσαλίας θεωρεί ότι η περιοχή δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά μέσα από οριζόντιες πολιτικές.
Οι επιπτώσεις των Daniel και Elias, το υδατικό έλλειμμα, η πίεση στους υπόγειους υδροφορείς, η κλιματική αλλαγή και η ανάγκη αναδιάρθρωσης της παραγωγής συνθέτουν ένα ιδιαίτερο περιβάλλον που, σύμφωνα με την Περιφέρεια, δικαιολογεί ένα ειδικό «θεσσαλικό» πλαίσιο.
Στην κατεύθυνση αυτή προτείνεται ένα ολοκληρωμένο πακέτο πολιτικών που θα περιλαμβάνει διαχείριση νερού, προστασία εδάφους, αλλαγές στις καλλιέργειες, ενέργεια, ποιότητα προϊόντων, πρόσβαση στις αγορές, δημόσια αγροτική συμβουλευτική, συνεταιριστικά σχήματα και ενίσχυση της κοινωνικής ανθεκτικότητας.
Παράλληλα, προτείνεται η αξιοποίηση μετρητών και τηλεμετρίας, η δημιουργία και αναβάθμιση κλειστών δικτύων, η ενίσχυση των ενεργειακών κοινοτήτων για τις ανάγκες της άρδευσης και η υιοθέτηση δεικτών που θα αποτυπώνουν την πραγματική πορεία της αγροτικής μετάβασης.
Η διαβούλευση στη Λάρισα
Οι προτάσεις αυτές αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της εκδήλωσης ενημέρωσης και διαβούλευσης που διοργανώνει η Περιφέρεια Θεσσαλίας την Τετάρτη 26 Αυγούστου, στο JOIST στη Λάρισα.
Στόχος είναι να διαμορφωθούν οι θέσεις της Θεσσαλίας ενόψει της νέας ΚΑΠ 2028–2034, με την Περιφέρεια να διεκδικεί διακριτό ρόλο στον σχεδιασμό των πολιτικών που θα επηρεάσουν την αγροτική οικονομία τα επόμενα χρόνια.
Ο Δημήτρης Κουρέτας καλεί παράλληλα τους παραγωγούς, τους φορείς του πρωτογενούς τομέα και τις τοπικές κοινωνίες να συμμετάσχουν στη διαδικασία ηλεκτρονικής διαβούλευσης, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν αναμένεται να επηρεάσουν καθοριστικά το μέλλον της θεσσαλικής γεωργίας και κτηνοτροφίας.
xx
